رفتن به قبرستان و زيارت اهل قبور بهترين محل و بهترين فرصت بري تفكر و تدبر درباره مرگ است كه انسان مي تواند با رفتن به آنجا و گرفتن درس عبرت در پي آباداني آخرت خويش باشد و با حسابرسي اعمال و عملكرد خويش ، در پي چاره جويي بيافتد ، به فرموده قرآن كريم و معصومين عليهما السلام جامة عمل پوشاند :
((وهر كس بايد بنگرد تا براي فردايش چه چيز از پيش فرستاده است ))
پس اي دوستان و اي اهل تقوا بياييد در كنار برنامه روزانه ساعاتي را به زيارت اهل قبور و ديدار از گورستان و تعمق در اعمال و سنجش آن با دنياي پس از مرگ اختصاص دهيم . مخصوصا ليالي الجمعه ((شب هاي جمعه )) كه ثواب آن نيز دوچندان است . امام صادق مي فرمايد : از نفس خود حساب بكشيد قبل از اينكه در قيامت از شماحساب بكشند.
اعتقاد به معاد :
ياد مرگ و تفكر و انديشه در خصوص سراي باقي و اخروي از نعمات الهي است كه سبب مي شود انسان خود را براي ملاقات پروردگارش مهيا سازد و لذايذ زودگذر دنياي فاني او را غافل نكند .
تفكر دربارة مرگ و باور كردن معاد موجب آباداني سراي آخرت و موجب بيداري ديده دل مي شود و سبب مي شود انسان با انجام اعمال صالح و دوري نمودن از معاصي و طغيان و عصيان ، مساله وحشت از مرگ را براي خويش حل كند و به مرگ بعنوان يك غول وحشتناك ننگرد ، اگر انسان به حقيقت زندگي پي ببرد مرگ را پايان زندگي نخواهد پنداشت و تمام پل ها را پشت سر خود خراب نخواهد كرد ، بلكه به فكر توشه و آذوقه براي يوم تبلي السرائر و روشني و آباداني خانه ابدي خواهد بود ، چرا كه مرگ را شروع زندگي واقعي و جاودان پنداشته و در پي انجام فرائض و واجبات و اوامر الهي و ترك نواهي و معاصي خواهدبود .
لقمان مي گويد : دو چيز را به ياد داشته باش و دو چيز را فراموش كن . اما آن دوچيزي را كه بايد همواره بياد داشته باشي عبارتند از : خداي تعالي و مرگ و اما آن دو چيزي كه بايد بدان فراموش كني عبارتند از : خوبي تو در حق ديگران و بدي ديگران در حق تو .
چگونه به ياد مرگ باشيم :
تدبر در آيات قرآن كريم كه در زمينة بازگشت انسان بسوي خدا و جهان ابدي هستند :
((بازگشت همگان بسوي خداست ))
((حد آگاهي از غيب و اسرارپنهان آسمانها و زمين ، تنها از آت خداست وهمه كارها به سوي او بازگردانده مي شود ، پس او را پرستش كن و بر او توكل نما و پروردگارت از كارهايي كه مي كنيد ، هرگز غافل نيست ))
((مالكيت آسمانها و زمين از آن اوست و همه امور بسوي او باز مي گردند ))
((سپس بازگشت همة شما به سوي پروردگارتان است ، آري تدبر در آيات قرآن كريم انسان را از غفلت ها و خواب هاي شيرين و زودگذر بيدار مي كند ))
2) تفكر و تدبر در حوادث مختلف كه در زندگي انسان و يا ديگران رخ ميدهد :
گاهي مواقع اتفاقاتي در زندگي انسان رخ ميدهد كه اين اتفاقات براي انسان و ديگران درس عبرت و آموزنده و سبب بيداري است ، البته براي كساني كه در خواب غفلت نيستند و روح بيدار دارند .
انسان عاقل از اين حوادث مي تواند استفاده هاي خوب و ارزنده اي براي خود كسب كند مرگ هايي ناگهاني كه طبق روايات در آخر الزمان براي اتفاق مي افتد در اين زمان ما فراوان است . براي مثال شما روزي دوست و رفيق خود را سالم و سرحال مشاهده مي كنيد ، پس از مدت كوتاهي عكس همان شخصي را روي در و ديوار در اعلاميه اي مي نگريد ، باورتان نمي شود و تعجب مي كنيد . اينگونه اتفاقات درس بيداري از خواب غفلت هستند و انسان زرنگ و متدين مي بايست از اين حوادث و اتفاقات ناگهاني درس عبرت بگيرد . چون دير يا زود از دم اين داس بزرگ گذر بايد كرد .
3)تفكر و تدبر د خلقت انسان و بازگشت او :
دنيا محل گذر است ، هر روز جمعي در آن چشم مي گشايند و جمعي ديگر از آن رخت بر بسته و رهسپار سراي آخرت مي شوند .تنها چيزي كه از انسانها باقي خواهد ماند نام نيك و اعمال صالح آنهاست . همانند تربيت فرزند صالح كه اهل خير است ، ساختن مسجد ي مدرسه اي كه مردم از آن بهره مند شوند و نام او را به نيكي ياد كنند يا كسي كه اختراع يا اكتشافي كرده كه به درد بشريت خورده و دردي از دردهاي انسان را علاج كرده ، آبي جاري كرده كه مردم از آن استفاده مي كنند ، كتابي نوشته كه مردم از آن بهره مند هستند هستند نام چنين كساني تا زماني كه دنيا باقي است ماندگار و جاويد خواهد بود. پس اگر انسان قدري در خلقت و مرگ تفكر نمايد ، تدبر به خرج دهد ، همواره بياد مرگ خواهد بود و در انديشة آخرت و جهان ابدي بر خواهد آمد كه نتيجه آن همانا عايد خودش خواهد شد .